شب یلدا ۱۴۰۵ کِیه و چیکار کنیم؟ ایده‌ی دورهمی، بازی و برنامه‌ی شب یلدا

📅 شب یلدا ۱۴۰۵ چه روزیه؟

شبِ یلدا همیشه شبِ آخرِ پاییزه؛ یعنی شبِ ۳۰ آذر که فرداش ۱ دی و اولین روزِ زمستونه.

یلدا توی تقویمِ رسمی تعطیل نیست. برای همین خیلی از خانواده‌ها دورهمی رو از عصر شروع می‌کنن که بچه‌ها و کسایی که فرداش کار دارن هم به همه‌چیز برسن.

🍉 یلدا چیه و چرا دورِ هم جمع می‌شیم؟

یلدا بلندترین شبِ ساله. از فردای یلدا روزها کم‌کم بلندتر می‌شن و به همین خاطر ایرانی‌ها از قدیم این شب رو شبِ برگشتنِ نور می‌دونستن و تا دیروقت بیدار می‌موندن. اسمِ دیگه‌اش «شبِ چله»ست، چون چله‌ی بزرگِ زمستون از همین شب شروع می‌شه. خودِ کلمه‌ی «یلدا» هم از زبانِ سریانی اومده و به معنیِ «تولد»ه.

رسمِ اصلیِ یلدا اینه که خانواده خونه‌ی بزرگ‌ترِ فامیل جمع بشن، میوه‌های قرمز مثلِ هندوانه و انار بخورن، حافظ و شاهنامه بخونن و بزرگ‌ترها قصه بگن. یونسکو هم سالِ ۲۰۲۲ «یلدا/چله» رو که ایران و افغانستان با هم جشن می‌گیرن، توی فهرستِ میراثِ فرهنگیِ ناملموسِ بشر ثبت کرد.

🏠 ایده‌ی دورهمیِ شبِ یلدا (ساده و کم‌خرج)

یلدای خوب با سفره‌ی بزرگ و خرجِ زیاد درست نمی‌شه؛ با اینکه همه بیان و حوصله‌شون سر نره. این چند تا ایده کمکت می‌کنه:

🎲 بازی‌های شبِ یلدا

بازی چیزیه که یلدا رو از یه مهمونیِ معمولی جدا می‌کنه. این‌ها به حال‌وهوای این شب می‌خورن و بزرگ‌ترها هم بازی می‌کنن:

📖 فالِ حافظ

هر کس توی دلش یه نیت می‌کنه، یه نفر دیوانِ حافظ رو بدونِ نگاه کردن باز می‌کنه و غزلِ همون صفحه رو بلند می‌خونه. بعد همه با هم درباره‌ی معنیش حرف می‌زنن. اگه کتاب ندارید، یه نفر از روی گوشی غزل رو بخونه.

🎤 مشاعره

یه نفر یه بیت شعر می‌خونه و نفرِ بعدی باید بیتی بخونه که با حرفِ آخرِ همون بیت شروع بشه. توی شبِ یلدا معمولاً بزرگ‌ترها برنده می‌شن، چون شعر زیاد از حفظن.

📜 قصه‌های قدیمی

از مادربزرگ یا پدربزرگ بخواید از یلداهای بچگیِ خودش بگه: کجا جمع می‌شدن، چی می‌خوردن و چیکار می‌کردن. این قسمت معمولاً بهترین بخشِ شب می‌شه.

🎭 بازی‌های دورهمی با موضوعِ یلدا

پانتومیم با اسمِ شعرها و ضرب‌المثل‌ها، اسم‌فامیل با حرفِ «ی»، یا قصه‌ی زنجیره‌ای که با «یه شبِ یلدا...» شروع بشه. قانونِ همه‌شون رو توی لیستِ بازی‌های دورهمیِ بدونِ وسیله گذاشتم.

🎁 یلدای عروس (خونچه‌ی یلدا)

توی خیلی از خانواده‌ها رسمه که اولین یلدای عروسِ تازه، خانواده‌ی داماد براش یه خونچه‌ی یلدا بفرستن: یه سینیِ تزیین‌شده با هندوانه، انار، آجیل، شیرینی و یه هدیه‌ی کوچیک. اسمش توی هر شهری فرق می‌کنه، ولی معنیش همه‌جا یکیه؛ یعنی «خوش اومدی به خانواده».

لازم نیست خونچه گرون یا شلوغ باشه. یه هندوانه‌ی تزیینی، یه ظرف انارِ دون‌شده و یه هدیه‌ای که واقعاً به کارِ عروس بیاد، از یه سینیِ پر از چیزهایی که کسی نمی‌خوره خیلی بهتره.

👧 شبِ یلدا با بچه‌ها

• کاردستیِ یلدا بسازید. یه هندوانه‌ی کاغذی یا یه انارِ مقوایی که بچه‌ها خودشون رنگش کنن، سرشون رو گرم می‌کنه و تزیینِ سفره هم می‌شه.
• یه قصه‌ی کوتاه براشون بگید. درباره‌ی اینکه چرا یلدا بلندترین شبه و از فرداش روزها بلندتر می‌شن.
• بیدار موندن رو بازی کنید. یه ساعتِ مشخص بذارید، مثلاً ده شب، و هر کی تا اون موقع بیدار موند یه جایزه‌ی کوچیک بگیره.
• دونه‌ی انار رو مسابقه کنید. کی زودتر نصفه‌ی انارش رو دون می‌کنه؟ فقط یه پیش‌بندِ کهنه یادتون نره.

🌃 برنامه‌ی شبِ یلدا بیرون از خونه

اگه امسال می‌خواید یلدا رو بیرون از خونه باشید، خیلی از کافه‌ها، رستوران‌ها و گروه‌های موسیقی توی تهران، مشهد، شیراز، اصفهان، کرج و... برای این شب برنامه‌ی ویژه می‌ذارن: موسیقیِ زنده، شعرخوانی، شامِ یلدایی یا یه شبِ بازی. قبل از رزرو این سه تا رو بپرس:

1. توی قیمت چی هست؟ فقط ورودی، یا شام و میوه و موسیقی هم داخلشه؟
2. برنامه ساعتِ چند تموم می‌شه؟ یلدا تعطیل نیست و خیلی‌ها فرداش کار دارن.
3. برای بچه‌ها مناسبه؟ بعضی برنامه‌ها شلوغ و دیروقتن.

این شب‌ها ظرفیتشون زود پر می‌شه، پس از اواسطِ آذر دنبالش باش. برنامه‌هایی که برگزارکننده‌ها برای یلدا ثبت می‌کنن رو توی صفحه‌ی اصلیِ آویدگرد ببین؛ اگه اولین بارته که کنسرت می‌ری، آداب کنسرت رفتن رو هم بخون.

❓ سوال‌های پرتکرار

شب یلدا ۱۴۰۵ چه روزی است؟

دوشنبه ۳۰ آذر ۱۴۰۵، برابر با ۲۱ دسامبر ۲۰۲۶. شبِ یلدا از غروبِ همین روز تا صبحِ سه‌شنبه ۱ دی ادامه داره.

شب یلدا تعطیله؟

نه، یلدا توی تقویمِ رسمی تعطیل نیست. بعضی سال‌ها به‌خاطرِ آلودگیِ هوا یا کمبودِ انرژی، بعضی شهرها فردای یلدا رو تعطیل اعلام کردن؛ ولی اون تصمیمِ همون سال بوده، پس نزدیکِ یلدا خبرهای شهرت رو چک کن.

شب یلدا چی می‌خورن؟

هندوانه و انار از همه معروف‌ترن، کنارشون آجیلِ شبِ یلدا، خرمالو، لبو و شیرینی. هر شهر و هر خانواده هم خوراکیِ مخصوصِ خودش رو داره.

فالِ حافظ چطوری می‌گیرن؟

نیت می‌کنی، دیوانِ حافظ رو بدونِ نگاه کردن باز می‌کنی و غزلِ همون صفحه رو می‌خونی. رسمه که بلند خونده بشه تا همه بشنون.

برای شب یلدا چه بازی‌ای خوبه؟

مشاعره، فالِ حافظ، قصه‌گوییِ بزرگ‌ترها و بازی‌های دورهمی مثلِ پانتومیم. لیستِ کاملِ بازی‌ها رو توی بازی‌های دورهمیِ بدونِ وسیله ببین.

🔗 چند لینکِ به‌دردبخور

• بازی‌های دورهمیِ بدونِ وسیله
• حوصله‌ام سر رفته چیکار کنم؟ ۴۰ ایده
• راهنمای کافه‌گردی و دورهمیِ کم‌خرج
• تقویمِ مناسبت‌ها و جشن‌های محلی
• آداب کنسرت رفتن
• برگزارکننده شو و برنامه‌ی یلدات رو ثبت کن
• صفحه‌ی اصلیِ آویدگرد