چغازنبیل

اونتاش ناپیریشا، شاه ایلام، حدود ۱۲۵۰ سال پیش از میلاد این مجموعه رو ساخت. بنا اول حیاط و معبدهای یک‌طبقه داشت و بعد به یه زیگورات پنج‌طبقه تبدیل شد. شهر و نیایشگاه در حمله‌ی آشوری‌ها در سال ۶۴۵ پیش از میلاد ویران شدن.

اینجا برای آیین‌های مذهبی ساخته شده بود. معبد بالای زیگورات به ناپیریشا و اینشوشیناک، ایزد نگهبان شوش، اختصاص داشت. دور معبد اصلی هم عبادتگاه‌های کوچک‌تر و بخش‌های سلطنتی قرار گرفته بودن، پس محوطه فقط همین بنای وسط نیست.

• بنای مرکزی پایه‌ای مربع با ضلع حدود ۱۰۵ متر داره و ارتفاع باقی‌مونده‌اش حدود ۲۵ متره.
• داخل دیوارها از خشته، ولی نمای بیرونی با آجر پوشیده شده و بعضی آجرها لعاب یا تزئین گل‌میخی دارن.
• آجرهای نوشته‌دار دور بنا خط میخی ایلامی دارن و نام سازنده و هدف ساخت رو ثبت کردن.
• حصارهای خشتی تودرتو جای معبد اصلی، کاخ‌ها و آرامگاه‌های زیرزمینی سلطنتی رو از هم جدا می‌کردن.
• در سمت غربی معبد، باقی‌مانده‌ی تأسیسات تصفیه‌ی آب هم قرار داره.