مسجد جمعه اردبیل

مسجد در دوره‌های مختلف اسلامی شکل گرفته و بخش‌های سلجوقی و ایلخانیِ اون از بنای امروزی گسترده‌تر بودند. مناره‌ی آجری از دوره‌ی سلجوقی مونده و در قرن هفتم هم بخش‌هایی از بنا و گنبد تعمیر شده. سقف تیرپوشِ فعلیِ بخش مورد استفاده، از تعمیرات دوره‌ی قاجاره.

مجموعه برای نماز و جمع شدن مردم ساخته شده بود. زیر تالار اصلی، شبکه‌ای از راهروها و دهلیزها وجود داشته تا رفت‌وآمد جمعیت راحت‌تر بشه. با کم شدن وسعت بنا، ایوان کنار گنبدخانه به مسجدِ دایرِ محل تبدیل شده و بقیه‌ی بخش‌ها بیشتر اثر تاریخی‌اند.

• مناره‌ی تک و استوانه‌ای با آجر ساخته شده و از بخش‌های باقی‌مونده‌ی دوره‌ی سلجوقیه.
• در بدنه‌ی شرقی و غربیِ فضای اصلی، طاق‌نماها در گروه‌های سه‌دهانه قرار دارند و راهروهای باریکی بین اون‌هاست.
• راهروهای زیرزمینی شبکه‌ی متقاطع دارند؛ ارتفاعشون حدود ۱۹۰ سانتی‌متر و پهناشون حدود ۸۰ سانتی‌متره.
• در گوشه‌های فضای مربع، سه‌کنج‌ها و روزنه‌های مستطیلی برای نورگیریِ محدوده‌ی محراب ساخته شده‌اند.