قنات بلده فردوس

تاریخ دقیق آغاز ساخت روشن نیست، ولی پیشینه‌ی مجموعه رو به پیش از اسلام و دوره‌ی ساسانی نسبت می‌دن. ناصرخسرو هم توی سفرنامه‌اش از کاریز بلده یاد کرده. این مجموعه توی سال ۲۰۱۶ میلادی، همراه با چند قنات دیگه توی پرونده‌ی قنات ایرانی ثبت جهانی شده.

آبِ چند رشته قنات و چشمه توی یه آبراهِ اصلی به نام شاهجوی جمع می‌شه و به باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی می‌رسه. اهمیت بلده فقط حفاریِ زیرزمینی نیست؛ تقسیم و هدایت آب توی مسیر سطحی هم بخشی از این سامانه‌ست و با زندگیِ باغستان پیوند داره.

• آبراهِ اصلی یا شاهجوی، آبِ گردآمده از رشته‌های مختلف رو توی مسیر سطحی به سمت زمین‌های کشاورزی می‌بره.
• درخت‌های دو طرفِ بخش‌هایی از مسیر، منظره‌ی آبراه رو شکل می‌دن؛ برای دیدن اون‌ها از راه مجازِ کنار مسیر برو.
• توی محدوده‌ی باغستان، جوی‌های آب کنار راه و باغ‌ها دیده می‌شن و ارتباط سامانه‌ی آبی با فضای کشاورزی رو نشون می‌دن.

برای کم‌کردنِ نفوذ آب به زمین و هدررفتنِ اون، به جریان آب خاک رس اضافه می‌کردن تا منافذ مسیر بسته بشه. کسی که این کار رو انجام می‌داده «تیره‌گر» نام داشته؛ پس تیرگیِ آب توی این روش، بخشی از فنِ نگهداری آب بوده.