دژ برازجان

کاروانسرا توی سال ۱۲۸۸ هجری قمری، برابر با ۱۲۵۰ خورشیدی، به دستور حاج میرزا ابوالحسن‌خان مشیرالملک شیرازی ساخته شد. سازنده‌اش حاج محمدرحیم شیرازی بود. بنا توی دوره‌ی قاجار شکل گرفته و توی سال ۱۴۰۲ همراه مجموعه‌ی کاروانسراهای ایرانی ثبت جهانی شده.

این ساختمان از ابتدا برای توقف کاروان‌ها ساخته شده بود، ولی بعدها به زندان تبدیل شد. حجره‌ها و اتاق‌ها به اقامت و نیازهای مسافرها مربوط بودن و برج‌ها و سنگرهای دیده‌بانی، جنبه‌ی حفاظتی بنا رو شکل می‌دادن. تغییر کاربری‌های بعدی باعث تغییر تعداد اتاق‌ها شده.

• چهار برجِ بنا از بدنه‌ی سنگی بالاتر رفتن؛ شکل اون‌ها رو در امتداد دیوارهای بیرونی دنبال کن.
• دیوار و کف با سنگ‌های بزرگ و کوچک و ملات ساروج ساخته شدن؛ تفاوت اندازه‌ی قطعه‌سنگ‌ها رو نگاه کن.
• اتاق‌ها و حجره‌های کاروانسرا رو در صورت بازبودن بخش داخلی ببین؛ جای اقامت مسافرها بخشی از هویت اولیه‌ی بناست.
• سنگرهای دیده‌بانی به ظاهر دفاعیِ مجموعه شکل دادن؛ برای تماشاشون از مسیر مجاز خارج نشو.