مسجد جامع سجاس

بخش اصلیِ مسجد رو به دوره‌ی سلجوقی نسبت می‌دن و بخشی از تزئینات و کتیبه‌ها هم به دوره‌ی ایلخانی برمی‌گردن. این بنا توی سال ۱۳۵۳ توی فهرست آثار ملی ایران ثبت شد. از مجموعه‌ی قدیمیِ بزرگ‌تر، شبستان گنبددار به جا مونده.

مسجد جای نماز و گردهمایی مردم بوده. چهار پایه‌ی اصلی و طاق‌های میانی، بار گنبد رو روی فضای چهارگوشِ پایین نگه می‌دارن. گوشه‌سازی‌ها شکل چهارگوش رو کم‌کم به سطحی مناسب برای نشستن گنبد تبدیل می‌کنن؛ این تغییر رو با نگاه‌کردن از گوشه‌های اتاق به بالا می‌تونی دنبال کنی.

• گچ‌بری‌های محراب رو ببین؛ نقش‌های گیاهی و اسلیمی، سطح محراب رو با جزئیات ریز پوشوندن.
• کتیبه‌های کوفی، نسخ و ثلث توی بخش‌های مختلف بنا کار شدن؛ نوارهای نوشته رو دور فضای زیر گنبد دنبال کن.
• فیل‌پوش‌های چهار گوشه و طاق‌نماهای بینشون، فضای چهارگوش رو به پایه‌ی گردِ گنبد می‌رسونن.
• نقش ستاره‌ی آجری و تزئینات هندسیِ بالای فضای داخلی رو هم نگاه کن؛ همه‌ی ریزه‌کاری‌ها نزدیک محراب نیستن.
• توی حیاط، سنگ‌مزارهای تاریخیِ جمع‌آوری‌شده از گورستان سجاس قرار گرفتن؛ بعضی‌ها صندوقی‌شکل و دارای نوشته و نقش هندسی‌ان.