مسجد جامع تون

پیشینه‌ی مسجد دست‌کم به سده‌ی چهارم هجری قمری می‌رسه؛ توی دوره‌های بعد هم بخش‌هایی از اون ساخته و بازسازی شدن. آجرکاریِ ایوان غربی رو به سده‌های پنجم و ششم و دوره‌ی سلجوقی نسبت می‌دن. مسجد با شماره‌ی ۱۲۲۲ ثبت ملی شده.

این مسجد بخشی از زندگیِ شهر قدیمیِ تون بوده و با الگوی دوایوانیِ معماری خراسان شناخته می‌شه. زمین‌لرزه و بازسازی باعث شده همه‌ی ضلع‌ها هم‌دوره نباشن؛ برای دیدن بنا، تفاوت بخش آجریِ ایوان، فضاهای دو طرف و حیاط رو با هم نگاه کن.

• ایوان حدود شانزده متر بلندی داره و قوسِ بلند و تو‌در‌توی اون، بر نمای رو به حیاط مسلطه.
• آجرکاریِ نما با تکرار نقش‌های هندسی توی قاب‌های چهارگوش شکل گرفته؛ فاصله‌های میان قاب‌ها رو از نزدیک نگاه کن.
• پوششِ داخل ایوان، رگه‌هایی از نقاشی روی گچ داشته و با آجرنمای بیرونی تفاوت داره؛ برای دیدن جزئیات از مسیر مجاز نگاه کن.
• قوس‌ها و ورودی‌های کوتاه‌ترِ دو طرفِ ایوان، اختلاف اندازه‌ی فضای میانی با بخش‌های کناری رو نشون می‌دن.