قلعه سنگ سیرجان

پیشینه‌ی قلعه رو به دوره‌ی ساسانی و دوره‌های پس از اسلام پیوند می‌دن و بخش‌هایی از شهر قدیم سیرجان از سده‌ی پنجم تا نهم قمری توی این محوطه جا گرفته. بنا سال ۱۳۱۰ ثبت ملی شده. کتیبه‌ی منبر سنگی تاریخ ۷۸۹ قمری و نام عمادالدین احمد از آل مظفر رو نگه داشته؛ این تاریخ لزوماً زمان ساخت همه‌ی محوطه نیست.

اینجا فقط یه قلعه‌ی جداافتاده نبوده؛ حصار، دژ حکومتی، بخش شهری و فضاهای مسکونی توی مجموعه وجود داشتن. کاوش‌ها از کارگاه سنگ‌تراشی و کوره‌های شیشه هم خبر می‌دن. این کنار هم بودن نشون می‌ده دفاع، زندگی و کار توی شهر قدیم به هم پیوند داشتن؛ البته جای کاوش‌ها رو نباید با بخش‌های آماده‌ی بازدید یکی گرفت.

• سنگ سفید آهکیِ یکپارچه، به شکل پلکانی تراش خورده و به منبر سنگی معروف شده؛ شکل پله‌ها رو از فاصله‌ی مجاز ببین.
• کتیبه‌ی خط نسخ روی بدنه‌ی جنوبی سنگ قرار گرفته و نام فرمانروا و تاریخ ۷۸۹ قمری رو توی خودش داره.
• بقایای حصار و برج‌وبارو بخشی از گستره‌ی شهر قدیم رو نشون می‌دن؛ محوطه رو فقط به خود منبر محدود نکن.

درباره‌ی سنگ، نظرهای مختلفی وجود داره؛ از پیوند با نیایشگاه کهن تا منبر دوره‌ی آل مظفر. نتیجه‌ی کاوش‌های سال ۱۳۹۴ هم این برداشت رو مطرح کرده که اول سنگ یادبود بوده و بعدها پله‌ها رو روش تراشیدن. پس اسم «منبر» به‌تنهایی کارکرد اولیه‌ی اون رو قطعی نمی‌کنه.