گورستان تاریخی بزلر هفشجان

پیشینه‌ی گورستان از دوره‌ی صفوی به بعده و توی هشتم مرداد ۱۳۸۱ با شماره‌ی ۵۹۹۹ به فهرست آثار ملی ایران اضافه شده. هفشجان از مرکزهای مهم ساخت شیر سنگی بوده، اما بخشی از شیرهای قدیمی این آرامستون به غارت رفته؛ مجموعه‌ی امروز همه‌ی آثار گذشته رو شامل نمی‌شه.

شیر سنگی یا بردشیر توی سنت محلی نشونه‌ی دلاوری و جایگاه فرد بوده و اون رو روی مزار بعضی چهره‌های شناخته‌شده قرار می‌دادن. سنگ‌تراش‌ها توی این سنت، نقش‌هایی مثل شمشیر، تفنگ و اسب یا نوشته‌های مذهبی رو روی بدنه کار می‌کردن؛ هر نقش می‌تونسته به زندگی و جایگاه صاحب مزار ربط داشته باشه.

• پیکره‌های شیر سنگیِ باقی‌مونده روی مزارها رو ببین؛ به جای یه لوح ساده، شکل حیوان برای نشانه‌ی قبر انتخاب شده.
• روی بدنه‌ی شیرها، حجاری و نقش‌های کنده‌شده رو از فاصله‌ی نزدیک و بدون لمس نگاه کن؛ جزئیات پیکره‌ها با هم فرق دارن.
• سنگ‌قبرهای قدیمی کنار شیرها هم بخشی از مجموعه‌ان؛ تماشای آرامستون رو فقط به پیکره‌های بزرگ محدود نکن.

سنگی که توی اطراف هفشجان به «بزلر» می‌شناسن، از مواد کار سنگ‌تراش‌های محلیه. برای ساخت شیر، اول شکل پیکره رو روی سنگ طراحی می‌کردن و بعد با قلم و چکش اندام‌ها و نقش‌ها رو درمی‌آوردن؛ نتیجه هم یادبود بوده و هم کار هنری.