هگمتانه

بنیان‌گذاری شهر رو به دوره‌ی مادها نسبت می‌دن، ولی درباره‌ی زمان دقیق و سازنده‌ی اون اتفاق نظر نیست. بعضی روایت‌ها از دیاکو و بعضی از فرورتیش نام می‌برند. هگمتانه بعد از مادها هم اهمیتش رو حفظ کرد و هخامنشی‌ها به‌خاطر قرار گرفتنش در مسیر راه شاهی، اون رو آباد کردند.

شهر هم محل حکومت بوده و هم زندگی روزمره. طرح منظمِ خانه‌ها، معبرها و کانال‌های آب نشون می‌ده بخش‌های شهری با برنامه کنار هم ساخته شده بودند. در دوره‌ی هخامنشی هم از هگمتانه به‌عنوان پایتخت تابستانی استفاده می‌شد و راه شاهی از این منطقه می‌گذشت.

• بقایای معبرهایی با عرض حدود ۳٫۵ متر پیدا شده که کفشون با آجرهای مربعی و منظم فرش شده بوده.
• واحدهای ساختمانی حیاط مرکزی دارند و اتاق‌ها و انبارها به‌صورت قرینه دور این حیاط‌ها چیده شده‌اند.
• هر واحد ساختمانی حدود ۱۷٫۵ متر طول و عرض داشته و ردیف‌های اون‌ها در فاصله‌های منظم بین معبرها قرار گرفته‌اند.
• کانال‌های آب‌رسانی در کنار معبرها کشف شده‌اند و بخشی از شبکه‌ی انتقال آبِ شهر قدیمی رو نشون می‌دن.
• بخش‌هایی از حصار و برج‌های بزرگِ دور شهر در کاوش‌ها آشکار شده؛ این دیوارها محوطه‌ی شهر قدیمی رو دربر می‌گرفته‌اند.