گنبد علویان

بنا رو به اواخر دوره‌ی سلجوقی نسبت می‌دن، هرچند درباره‌ی تاریخ دقیق و پیوند اون با دوره‌ی بعد اختلاف هست. خاندان علویان اون رو ابتدا برای مسجد ساختن و بعدها با ایجاد سرداب، به آرامگاه خانوادگی تبدیل شد. اثر توی سال ۱۳۱۰ ثبت ملی شد.

ساختمان، فضای نیایش رو بالای سردابِ آرامگاه قرار داده. تفاوتِ فضای روشن‌تر بالا و بخش زیرین، دو کاربریِ بنا رو به هم وصل می‌کنه. گنبد اصلی توی زمان نامعلومی از بین رفته و برای حفاظت از بنا پوشش شیروانی گذاشتن؛ اسم گنبد، یاد شکل پیشین اون رو نگه داشته.

• بالای ورودی، گچ‌بری‌های برجسته‌ی لانه‌زنبوری با گل‌وبوته‌های درهم‌پیچیده رو نگاه کن.
• کتیبه‌ی کوفی دور قاب ورودی، روی گچ کار شده؛ خط و نقش گیاهی کنار هم، حاشیه‌ی تزیینات رو می‌سازن.
• محرابِ سمت جنوبی و طاقچه‌های داخل، با نقش‌های متراکم گچی پوشیده شدن؛ به عمق و برجستگی نقش‌ها دقت کن.
• روی ضلع‌های شرقی و غربی، آجرکاری‌های لوزی‌شکل و تو‌در‌تو دیده می‌شن؛ اینجا جنس تزیینات با داخل فرق داره.
• توی سرداب، دو قبر با پوشش آجر لعاب‌دار فیروزه‌ای قرار دارن؛ اگه ورود مجاز بود، رنگ اون‌ها رو کنار آجرهای اطراف ببین.